690 पटक हेरिएकोकुनै बेला युरोप अमेरिकाको झल्लको दिने गरी नेपालको चिनारी बनेको काठमाडौंको पर्यटकिय ठाउँ ठमेल हिजो आज चिनीयाँको चंगुलमा परेर तस्करीको अड्डा बनेको छ ।
काठमाडौँको प्रमुख पर्यटकीय क्षेत्र ठमेलमा चिनियाँ रेष्टुरेन्ट, होटल र व्यापारिक पसलहरूको संख्या पछिल्लो दशकमा तीव्र गतिमा बढेको छ । सुरक्षा निकाय, नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (CIB) र अध्यागमन विभागको अनुसन्धान प्रतिवेदन अनुसार यो बढ्दो चिनियाँ उपस्थितिको सीधा सम्बन्ध अन्तरदेशीय अपराध, अवैध आर्थिक कारोबार र तस्करी सँग जोडिएको पाइएको छ।ठमेलका चिनियाँ रेष्टुरेन्टहरू र अवैध गतिविधि बीचको सम्बन्धलाई रहेको पाईयो ।
अपराध योजनाको सुरक्षित अखडा (Safe Haven)बैठक र रणनीति निर्माण: अनुसन्धानका क्रममा ठमेल र क्षेत्रपाटी क्षेत्रमा रहेका कतिपय चिनियाँ रेष्टुरेन्ट र होटलहरू सुन तस्करी, वन्यजन्तुका अंगको ओसारपसार र अनलाइन ठगी (Cyber Scam) गर्ने गिरोहका मुख्य योजनाकारहरू भेट्ने र रणनीति बनाउने मुख्य अखडा बनेको खुलेको छ ।
विश्वभरी प्रविधिमा र व्यापारमा अबल रहेका चिनीयाँहरु नेपालमा पनि ब्यापार व्यावसाय गर्नु राम्रो हो ।
नेपालको चिनसँग सिमा जोडिएर मात्र होइन प्राचिन समय देखि नै विशेष साजिक सास्कृतिक र व्यवसाहिक सम्वन्ध रहि आएको ईतिहास छ ।
अरनिको र भृकुटीको प्रसंगले सामाजिक सांस्कृतिक सम्वन्ध रहेको जान्न सकिन्छ । हाम्रा बोलिचालिका उखानहरुमा वा साहित्य कृतिहरुमा भोट कमाउन जाने बारे उल्लेख गरेको पाईन्छ ।
नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापना भए पश्चात खुला बजारको नीति अनुरुप चीनका नागरिकहरु व्यापार गर्न आउनको संख्या र क्षेत्र पनि बढ्न थाल्यो ।
नेपालमा चिनीयाँहरुको ठूला व्यापार देखि साधारण पसल रेस्टुरेन्टसम्म रहेको छ ।
चिनीयाँ नागरिकहरुको आँखा नेपालका कानूनमा रहेको छिद्रहरुमा पर्यो । त्यहीबाट शुरु हुन्छ उनीहरुको रजाँई ।
नेपालको प्रत्यक ठूला परियोजनाहरु ठेक्का-पट्टा, पारवन. होटल. टुरिजम, हवाईक्षेत्र आदिमा आज चिनीयाँहरुको संलनता रहेका छन् ।
राजदुतवासले राजनीतिकरुपमा पछिल्लो समय हस्तक्षेपकारी भूमिकामा देखिन थालेको छ ।
नेपाल र चीनको सीमा क्षेत्रमा हुने सुन तस्करी, वन्यजन्तुका अंगहरूको अवैध ओसारपसार, र विदेशी मुद्रा अपचलन जस्ता गतिविधिहरूमा राजनीतिक तथा प्रशासनिक संरक्षण रहने गरेको दाबी र चर्चा नेपाली सञ्चारमाध्यमहरूमा समय-समयमा आउने गर्दछन्।
१. सुन र वन्यजन्तु तस्करीमा राजनीतिक लिंक
स्थानीय र केन्द्रीय नेताहरूको संरक्षण: नेपालको उत्तरी सीमा (विशेष गरी सिन्धुपाल्चोकको तातोपानी र रसुवाको रसुवागढी) बाट हुने सुन तथा वन्यजन्तुका अंगहरूको तस्करीमा स्थानीय तथा केन्द्रीय तहका नेताहरूको संरक्षण रहने गरेको आरोप लाग्दै आएको छ। अनुसन्धानका क्रममा कतिपय राजनीतिक दलका कार्यकर्ता र व्यापारिक नेटवर्कको आपसी साँठगाँठ भेटिएका रिपोर्टहरू बाहिर आएका छन्।
२. चिनियाँ नागरिकको संलग्नता र विदेशी मुद्रा अपचलन
चिनियाँ गिरोह: नेपालमा बसेर चिनियाँ नागरिकहरू डलर, सुन र अवैध वन्यजन्तु (जस्तै पाङ्गोलिनको कत्ला, बाघको हड्डी) तस्करीमा संलग्न भएका घटनाहरू धेरै छन्। नेपालका क्यासिनो र मनी चेन्जरहरू प्रयोग गरेर लाखौँ अमेरिकी डलर अवैध रूपमा चीनतर्फ लैजाँदै गर्दा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट थुप्रै चिनियाँ नागरिक पक्राउ परेका प्रतिवेदनहरू मा उल्लेख छन्।
३. नक्कली विवाह मार्फत चीनमा महिलाको तस्करी (Bride Buying)
नेपालमा गरिब तथा ग्रामीण क्षेत्रका महिलाहरूलाई निसाना बनाएर नक्कली विवाह (Fake Marriage) को आवरणमा चीन पुर्याहई बेचबिखन गर्ने अन्तरदेशीय गिरोह सक्रिय रहेको पाइएको छ।
४. वैदेशिक रोजगारीको प्रलोभनमा साइबर ग्याङ (Online Scam) मा बन्धक
चिनियाँ तस्करहरूले नेपाली युवाहरूलाई मोटो रकमको प्रलोभन देखाई तेस्रो मुलुक पुर्या एर अवैध अनलाइन बेटिङ र साइबर ठगी (Online Scams) को काममा बन्धक बनाउने गरेको अर्को डरलाग्दो तथ्य बाहिर आएको छ।
लाओस र म्यानमार तस्करी: चिनियाँ नागरिकहरू (जस्तै चेन याङ र रुआन चाओहोङ) ले नेपाली नागरिकहरूलाई लाओस, थाइल्याण्ड, र म्यानमारमा ‘अनलाइन सेल्स एन्ड मार्केटिङ’ को आकर्षक काम दिने भन्दै फ्री-भिसा र टिकटको प्रलोभनमा लैजाने गरेका छन्
बन्धक र यातना: त्यहाँ पुर्याकएपछि उनीहरूको पासपोर्ट खोसिन्छ र नक्कली सामाजिक सञ्जाल एकाउन्टहरू बनाएर क्रिप्टोकरेन्सी वा अन्य अनलाइन ठगी गर्न बाध्य पारिन्छ काम गर्न अस्वीकार गरेमा वा नेपाल फर्कन खोजेमा शारीरिक र मानसिक यातना दिने तथा परिवारसँग लाखौँ रुपैयाँ फिरौती (Ransom) माग्ने गरेको सार्वजनिक भएका छन्।
नेपालमा पूर्वाधार विकासका १ खर्ब ८१ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीका ठूला आयोजनाहरू चिनियाँ निर्माण कम्पनीहरूको हातमा छन् । तीमध्ये कतिपय आयोजनाहरू चिनियाँ ठेकेदारहरूको ढिलासुस्ती, लापरवाही र उदासीनताका कारण लामो समयदेखि अलपत्र परेका वा अत्यन्तै सुस्त गतिमा रहेका छन् ।
प्रमुख परियोजनाहरूको सूची निम्न प्रकार छ:
१. नारायणगढ–बुटवल सडक खण्ड विस्तार
२. काठमाडौँ चक्रपथ दोस्रो खण्ड विस्तार (कलंकी–महाराजगञ्ज)
३. पोखरा-मुग्लिन सडक विस्तार (जामुने-पोखरा पश्चिम खण्ड)
४. दमक औद्योगिक पार्क (झापा)
५. टिमुरे सुख्खा बन्दरगाह (रसुवा)
६. सिद्धबाबा सुरुङमार्ग (सिद्धार्थ राजमार्ग)
७. हेटौँडा–भरतपुर–बर्दघाट प्रसारण लाइन
८. मेलम्ची खानेपानी आयोजना (सुरुको सुरुङ खण्ड)
